Επισκόπηση 

 

Σε  αυτή τη δραστηριότητα οι  μαθητές/ τριες θα μάθουν  για  το  δέλτα  του Νείλου, σχηματισμό που δημιουργείται σε πολλά ποτάμια. Αυτή  η  δραστηριότητα μπορεί  να  χρησιμοποιηθεί  για κάθε ποταμό που στις εκβολές του σχηματίζεται  δέλτα. Τέτοιοι  ποταμοί  είναι ο Γάγγης στην Ασία, ο Μισισιπής στην  Β. Αμερική, ο Αμαζόνιος στην  Ν. Αμερική, ο Λένας στη Ρωσία. Και στη χώρα μας συναντάμε δέλτα, όπως του Έβρου, καθώς και τα δέλτα που σχηματίζουν οι ποταμοί Αξιός, Γαλλικός και Αλιάκμονας.

 

 

 

Τάξη  εφαρμογής :  ΣΤ’ τάξη

 

Χρόνος  που  απαιτείται :  4  διδακτικές  ώρες 

 

Θέμα  γεωγραφίας :   δέλτα  ποταμών

 

Σύνδεση με τους στόχους του Α.Π (αναλυτικό πρόγραμμα)

 

Χρήση χαρτών και άλλων γεωγραφικών εργαλείων, καθώς και νέων τεχνολογιών από τους μαθητές/ τριες για την άντληση των απαραίτητων γεωγραφικών δεδομένων.

Εφαρμογή των γεωγραφικών γνώσεων για την ερμηνεία της παρούσας κατάστασης στο χώρο και για το σχεδιασμό μελλοντικών παρεμβάσεων.

Κατανόηση από τους μαθητές/ τριες της αλληλεπίδρασης μεταξύ των φυσικών και των ανθρώπινων συστημάτων.

 

Αποτελέσματα 

 

Οι  μαθητές / τριες  θα  κατανοήσουν  τον  γεωγραφικό  όρο  δέλτα .

Θα μάθουν για το δέλτα του ποταμού Νείλου και για το δέλτα άλλων  ποταμών .

Κατανόηση πώς επηρεάζεται το δέλτα του Νείλου από εξωτερικούς  παράγοντες  και  πώς  διαμορφώνεται  το  οικοσύστημα  της  περιοχής .

 

 

Βασικές  εργασίες – Στόχοι

 

  1. Οι  μαθητές/ τριες θα κατασκευάσουν ένα δέλτα  μέσα  στην  τάξη  σε  ομάδες.
  2. Θα  γράψουν  ένα  άρθρο για το δέλτα του Νείλου που  θα δημοσιευτεί  στην  εφημερίδα του σχολείου .
  3. Συμπλήρωση  φύλλου εργασίας για τα δέλτα , «φύλλο εργασίας δέλτα ποταμών».
  4. Οι μαθητές θα αποκτήσουν γνώσεις σχετικά με τη βλάστηση και το ζωικό κόσμο στο δέλτα του Νείλου.

 

 

 

Λεξιλόγιο

 

  1. δέλτα
  2. Νείλος
  3. Γάγγης
  4. Λένας
  5. Έβρος
  6. Μισισιπής
  7. γεωμορφολογικός χάρτης
  8. εκβολές  ποταμού
  9. χλωρίδα
  10. πανίδα
  11. Νέστος
  12. Αξιός

 

 

 

 

Υλικά

  1. Γεωμορφολογικός χάρτης
  2. Πλαστικός  σωλήνας
  3. Ψαλίδι
  4. Λεκάνη  ορθογώνια
  5. Χώμα , χαλίκια
  6. νερό 
  7. νερομπογιές
  8. χαρτόνια και μπλοκ ακουαρέλας
  9. φωτογραφίες από το δέλτα του Νείλου και φωτογραφίες από δέλτα άλλων ποταμών 
  10. υπερυψωμένος  προβολέας  ( projector )
  11. φύλλο εργασίας  για κάθε μαθητή/ τρια

 

 

 

 

Διαδικασίες

1η  διδακτική  ώρα

 

  1. Δίνεται στους μαθητές/ τριες ο γεωμορφολογικός χάρτης της Αφρικής και  ο/ η εκπαιδευτικός τους ζητά να εντοπίσουν πού βρίσκεται ο  ποταμός Νείλος  και πού εκβάλλει .
  2. Αφού οι μαθητές/ τριες εντοπίσουν τον ποταμό Νείλο, τον σημειώνουν  στον  χάρτη και ο/ η εκπαιδευτικός τους/ τις παροτρύνει να παρατηρήσουν τις  εκβολές του ποταμού.
  3. Σε αυτό το σημείο ο/ η εκπαιδευτικός εισάγει την έννοια του δέλτα στα  παιδιά. Αφού κατανοήσουν τον γεωγραφικό όρο και πως σχηματίζεται, ο/ η  εκπαιδευτικός ζητά από τα παιδιά να συσχετίσουν την εξέλιξη του δέλτα  του  Νείλου  με  το  φράγμα του Ασσουάν και γι’ αυτό το σκοπό χωρίζει την  τάξη σε δύο ομάδες. Η πρώτη ομάδα καταγράφει τι συμβαίνει από γεωγραφική  άποψη στο δέλτα του Νείλου σε σχέση με το φράγμα και η  δεύτερη ομάδα  τι επιπτώσεις συνεπάγονται τόσο για τους ανθρώπους που ζούνε εκεί όσο και  για το φυσικό περιβάλλον.
  4. Με  τη λήξη της  εργασίας των παιδιών, η κάθε ομάδα παρουσιάζει στην άλλη τί κατέγραψε και μετά ομαδικά όλη η τάξη γράφει ένα άρθρο για το δέλτα του Νείλου, βάζει ό,τι στοιχεία θέλει αυτή, το οποίο δημοσιεύεται  στην εφημερίδα του σχολείου .

 

 

 2η διδακτική  ώρα

 

  1. Ο/ η εκπαιδευτικός, συνεχίζοντας με τα δέλτα, παρουσιάζει μια διαφάνεια με το δέλτα ενός άλλου ποταμού π.χ. του Έβρου και ρωτά  τα  παιδιά αν  τους θυμίζει κάτι η εικόνα αυτή. Στη  συνέχεια, βασισμένος στις απαντήσεις των παιδιών, αναφέρεται και σε άλλα ποτάμια στα οποία δημιουργούνται δέλτα.
  2. Σ’ έναν προτζέκτορα  παρουσιάζει  τα  ποτάμια  που  έχουν  δέλτα  μέσα  από  διαφάνειες.(διαφάνειες δέλτα ποταμών). Ζητά από τους μαθητές να εντοπίσουν στον  γεωγραφικό  άτλαντα σε ποια ήπειρο και χώρα βρίσκονται τα ποτάμια και τα στοιχεία αυτά τα  συμπληρώνουν  σ’ ένα φύλλο εργασίας «δέλτα ποταμών». Στη συνέχεια βασισμένοι στο δέλτα του Νείλου, ποιά είναι η χρησιμότητα του,  γίνεται συζήτηση και για τα υπόλοιπα δέλτα των ποταμών.
  3. Αφού τελειώσει η συζήτηση ο/ η εκπαιδευτικός προβάλλει φωτογραφίες  των  δέλτα των ποταμών και μοιράζει φωτογραφίες τους στα παιδιά . Χωρίζει  την  τάξη σε 4 (τέσσερις )ομάδες. Κάθε ομάδα θα κάνει ένα κολάζ με τις  φωτογραφίες των δέλτα των ποταμών, που παρουσιάστηκαν παραπάνω και θα γράψει και λίγα σχόλια για κάθε  ποτάμι, όπως που βρίσκεται, ποιά η χρησιμότητα του δέλτα. Τα κολάζ θα κρεμαστούν στην τάξη αργότερα.

 

 

3η διδακτική ώρα

 

1.      Ο/ η εκπαιδευτικός ζητά από τα παιδιά να του πουν ό,τι γνωρίζουν σχετικά με τα φυτά και τα ζώα που συναντούμε στο δέλτα του Νείλου.

2.      Αφού ακούσει τα παιδιά, δίνει πληροφορίες για τη χλωρίδα και την πανίδα του δέλτα του Νείλου. Παράλληλα, προβάλλει σ’ έναν προτζέκτορα διαφάνειες με τις φωτογραφίες των φυτών και των ζώων στα οποία αναφέρεται.

3.      Μόλις τελειώσει με τα παραπάνω, προτρέπει τα παιδιά, χωρισμένα σε δύο ομάδες, να ζωγραφίσουν το φυτικό και ζωικό κόσμο στην περιοχή του δέλτα του Νείλου. Η μία ομάδα θα ασχοληθεί με τη βλάστηση στο δέλτα του Νείλου και η άλλη με την πανίδα.

 

 

 4η διδακτική  ώρα 

 

1.      Ο/ η εκπαιδευτικός χωρίζει την τάξη σε ομάδες. Κάθε ομάδα θα έχει δύο με  τέσσερα  άτομα. Οι μαθητές/ τριες θα κατασκευάσουν ένα πρότυπο δέλτα. Για  την  κατασκευή   του  δέλτα έχουμε :

  1. Παίρνουν τα παιδιά έναν πλαστικό σωλήνα, που συμβολίζει το ποτάμι και με το ψαλίδι  τον ανοίγουν από  την πάνω μεριά του.
  2. Τοποθετούν μια λεκάνη με χώμα , χαλίκια  και νερό κάτω στο πάτωμα και  δίπλα στη λεκάνη βάζουν ένα σκαμνάκι. Πάνω στο σκαμνάκι τοποθετούν τον σωλήνα.
  3. Η  λεκάνη με τα υλικά μέσα συμβολίζει τη θάλασσα. Μέσα στο σωλήνα  κάνουμε  ραβδώσεις , χαρακιές για να κατακρατηθεί κάποια ποσότητα των  υλικών που θα ρίξουμε.
  4. Στη συνέχεια ρίχνουμε νερό μαζί με χώμα και χαλίκια για αρκετή ώρα και  σιγά  σιγά βλέπουμε να σχηματίζεται ένα υποτυπώδες δέλτα.

 

 

 

Αξιολόγηση 

 

  1. Ελέγχουμε τη συμμετοχή των μαθητών/ τριών στην κατασκευή του δέλτα , του κολάζ και στη συγγραφή του άρθρου.
  2. Έλεγχος για την κατανόηση του γεωγραφικού όρου δέλτα.
  3. Έλεγχος κατά πόσο οι μαθητές/ τριες  ενδιαφέρθηκαν για  τις δραστηριότητες.

 

Επεκτάσεις 

Στα πλαίσια της βιωματικής προσέγγισης ο/ η εκπαιδευτικός μπορεί να οργανώσει  μια  εκδρομή  με  το  σχολείο  στο δέλτα ενός  ποταμού  της  Ελλάδας , όπως για παράδειγμα στο δέλτα  του  Αξιού. Με αυτόν τον τρόπο οι μαθητές έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν επιπλέον και τις ομορφιές της φύσης (σύνδεση του σχολείου με τη φύση). Έχοντας ενημερώσει από την προηγούμενη μέρα τους μαθητές ώστε να έχουν μαζί τους στην εκδρομή, εφόσον το επιθυμούν, φωτογραφική μηχανή θα μπορέσουν να πάρουν μαζί τους κάποιες από τις ομορφιές της φύσης. Στη συνέχεια με αυτές τις φωτογραφίες μπορούν να δημιουργήσουν μία έκθεση εικόνας στην τάξη.

Επίσης με την καθοδήγηση του/ της εκπαιδευτικού μπορούν να καταγράψουν τις περιβαλλοντικές συνθήκες που ευνοούν τη διαμονή πουλιών και την ανάπτυξη φυτών (φυσικοί πόροι, τροφικές αλυσίδες).

 

Πηγές

Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, Πάπυρος, 1986, 1996 (τ. 20 και τ. 45)

Λαμπρινός , Ν.,(2006). Σημειώσεις για το μάθημα Φυσική Γεωγραφία και Περιβάλλον

http://en.wikipedia.org/wiki/Nile_Delta#Flora_.26_Fauna

http://dim-sapon.rod.sch.gr/diafora/7thaymata/simera.htm#5._ΤΟ_ΜΑΥΣΩΛΕΙΟ_ΤΗΣ_ΑΛΙΚΑΡΝΑΣΣΟΥ

http://en.wikipedia.org/wiki/Nile_Delta#Flora_.26_Fauna

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΠΟ ΕΙΚΟΝΕΣ

http://www.botswana-tourism.gov.bw/maps/img/africa_map.jpg                                                                        

http://balancedes2terres.free.fr/IMG/jpg/doc-26.jpg

http://www.ert.gr/aerialphoto/potamia-adreftika.asp

thesaurus.duth.gr/.../Evros/Evros-river1.jpg

http://tovima.dolnet.gr/print_article.php?e=B&f=14926&m=H05&aa=1

http://en.wikipedia.org/wiki/Image:Mississippi_delta_from_space.jpg

http://girlsoloinarabia.typepad.com/photos/egypt/datepalm_groves.html

http://en.wikipedia.org/wiki/Ibis

http://en.wikipedia.org/wiki/Little_gull

http://en.wikipedia.org/wiki/Cormorant

http://en.wikipedia.org/wiki/Egret

http://en.wikipedia.org/wiki/Grey_heron

http://en.wikipedia.org/wiki/Whiskered_tern

http://en.wikipedia.org/wiki/Frog

http://en.wikipedia.org/wiki/Tortoises

http://en.wikipedia.org/wiki/Kentish_Plover