Δέλτα

 

Το δέλτα είναι σχηματισμός στις εκβολές ενός ποταμού και είναι  δημιουργία νέας  ξηράς σε βάρος της θάλασσας . Σχηματίζεται από υλικά, από ιζήματα που φέρνει  ο  ποταμός όταν εκβάλλει στη θάλασσα, τα οποία αποθέτονται και παίρνουν το σχήμα   ενός τριγώνου και  συγκεκριμένα το σχήμα του ελληνικού γράμματος δέλτα (Δ) με την κορυφή στραμμένη προς την ξηρά και τη βάση προς τη θάλασσα. Για να  σχηματιστεί ένα δέλτα δεν πρέπει να υπάρχουν θαλάσσια ρεύματα στην περιοχή που  εκβάλλει ο ποταμός και να υπάρχει  σημαντική  ποσότητα  φερτών υλικών , τα  οποία  αποτίθενται.

Η ανάπτυξη των  δέλτα σταματάει κάποια στιγμή ,επειδή έρχεται σε ισορροπία  με τις συνθήκες που επικρατούν στη θάλασσα. Υπάρχει περίπτωση όμως το δέλτα να  αρχίσει να διαβρώνεται από τη θάλασσα, να καταστρέφεται και τελικά να υποχωρεί  αν  αλλάξουν οι συνθήκες. Σε ένα ποτάμιο δέλτα υπάρχουν συνήθως φυτικά και ζωικά λείψανα, σε μεγάλες ποσότητες. Τα οργανικά λείψανα κάνουν την περιοχή εξαιρετικά εύφορη, γι’ αυτό και όπου υπάρχει δέλτα, βλέπει κανείς, συχνά, πλούσια χωράφια. Στα δέλτα αναπτύσσονται συχνά πόλεις και γενικά τα δέλτα  αποτελούν  υγρότοπους. Το δέλτα τέλος, είναι τόπος αναπαραγωγής για πολλά είδη ενδημικών πουλιών και τόπος στάθμευσης για μεταναστευτικά υδρόβια πουλιά.

Ο τρόπος σχηματισμού ενός δέλτα διαφέρει σημαντικά από τόπο σε τόπο. Γενικά, αν παρατηρήσουμε την ανάπτυξη των δέλτα κατά το παρελθόν, μπορούμε να πούμε ότι τα περισσότερα σύγχρονα δέλτα δημιουργήθηκαν κατά τα τελευταία 13,000 περίπου χρόνια, δηλαδή από την τελευταία παγετώδη περίοδο και μετά, και ότι έχουν επηρεαστεί από την επακόλουθη άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

Παρακάτω παρουσιάζονται οι τύποι δέλτα:

*      Ο τύπος του τοξωτού δέλτα (Νείλος, Νίγηρας) δημιουργείται από τις αποθέσεις παραποτάμων ή διακλαδώσεων, που σχηματίστηκαν γύρω από μια κορυφή, η οποία συμπίπτει με τη θέση της πρώτης επαφής του ποταμού με τη θάλασσα.

*      Τα οδοντωτά (ή ακιδωτά) δέλτα δημιουργούνται από τον συνδυασμό ενός μοναδικού κύριου ρεύματος και της δράσης των κυμάτων, που διαμορφώνουν και από τις δύο πλευρές του ποταμού καμπυλόγραμμες παραλίες με το κοίλο μέρος προς τη θάλασσα. Τέτοιου τύπου είναι το δέλτα του ποταμού Τίβερη στην Ιταλία και το δέλτα του ποταμού Σάν Φρανσίσκου στη Βραζιλία.

*      Ένας τρίτος τύπος δέλτα, με τυπικό εκπρόσωπο το δέλτα του Μισισιπή, χαρακτηρίζεται από ακτινωτές λωρίδες, μέσα στη θάλασσα, ιζημάτων που μοιάζουν με χερσονήσους. Οι σχηματισμοί αυτοί θυμίζουν δάκτυλα και αυτός ο τύπος δέλτα έχει ονομαστεί «πόδι του πουλιού» (bird’s foot). Ο Μισισιπής σχηματίζει αυτόν τον τύπο δέλτα, λόγω των τεράστιων ποσοτήτων από λεπτόκοκκα ιζήματα, που τα νερά του μεταφέρουν και αποθέτουν κατά μήκος των διακλαδώσεών του.

*      Το δέλτα των ποταμόκολπων, απαντά σε στενούς ποταμόκολπους, μέρος των οποίων βρίσκεται σήμερα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, μετά την τελευταία άνοδο της στάθμης της. Το σχήμα του δέλτα καθορίζεται από το σχήμα του ποταμόκολπου. Τέτοιου τύπου δέλτα σχηματίζει ο ποταμός Σηκουάνας στη Γαλλία κατά την έξοδό του στη Μάγχη.

Το πιο σημαντικό δέλτα είναι αυτό του ποταμού Νείλου. Άλλα ποτάμια με  σημαντικά  δέλτα  είναι :

 

Ø      Ø      Ο Μισισιπής στην Αμερική

Ø      Ø      Ο  Νίγηρας στην Αφρική

Ø      Ø      Ο   Γάγγης  με τον Βραχμαπούτρα στην Ασία  

Ø      Ø      Ο  Λένας στη Ασία 

Ø      Ø      Ο  Αξιός στην Ελλάδα.

Ø      Ø   Ο Έβρος στην Ελλάδα.