Πηγές ποταμού - παραπόταμοι

 

Επισκόπηση

 

Κάθε ποταμός ξεκινά από κάποιον χώρο, πηγάζει από κάπου και έτσι μ’ αυτή τη δραστηριότητα αναζητούμε τις πηγές του ποταμού Νείλου, πού βρίσκονται και τι πληροφορίες μπορεί να εξάγει κανείς από τη θέση των πηγών των ποταμών για τον ίδιο τον ποταμό. Υπάρχει όμως περίπτωση ένας ποταμός να αποτελείται από δύο ή περισσότερους παραποτάμους, οι οποίοι σε κάποιο σημείο ενώνονται και σχηματίζουν το κύριο ρεύμα του ποταμού. Οπότε αν θέλουμε να βρούμε τις πηγές ενός ποταμού που έχει παραποτάμους, θα αναζητήσουμε τις πηγές των παραποτάμων. Ακόμη συνεχίζουμε με τους παραποτάμους και βλέπουμε ποια η θέση τους και γιατί πήραν αυτά τα ονόματα, καθώς και ποια είναι η χρησιμότητά τους.

 

Τάξη εφαρμογής: ΣΤ τάξη

 

Χρόνος που απαιτείται: 2 διδακτικές ώρες

 

Θέμα γεωγραφίας: μέρος, περιοχή

 

Σύνδεση με τους στόχους του Α.Π (αναλυτικό πρόγραμμα)

 

  1. Κατανόηση από τους μαθητές/ τριες της πολυπλοκότητας των φυσικών φαινομένων, καθώς και της γήινης πολυπλοκότητας.
  2. Χρήση χαρτών και άλλων γεωγραφικών εργαλείων, καθώς και νέων τεχνολογιών για την άντληση των απαραίτητων γεωγραφικών δεδομένων.
  3. Εφαρμογή γεωγραφικών γνώσεων από τους μαθητές/ τριες για την ερμηνεία της παρούσας κατάστασης στο χώρο και για το σχεδιασμό μελλοντικών παρεμβάσεων.

 

Αποτελέσματα

 

  1. Οι μαθητές/ τριες θα είναι σε θέση να εντοπίζουν τις πηγές ενός ποταμού και συγκεκριμένα του Νείλου, καθώς και άλλων ποταμών.
  2. Εισαγωγή της έννοιας των παραποτάμων και ποια είναι η χρησιμότητά τους.
  3. Οι μαθητές/ τριες θα είναι σε θέση να χειρίζονται τους χάρτες και να βγάζουν συμπεράσματα από αυτούς.
  4. Ανάλογα με τη θέση των πηγών των ποταμών θα είναι σε θέση να βγάλουν συμπεράσματα για τον ποταμό.

 

Βασικές εργασίες- Στόχοι

 

  1. Οι μαθητές/ τριες θα συμπληρώσουν φύλλο εργασίας σχετικό με τις πηγές του ποταμού Νείλου και τους παραποτάμους του.
  2. Οι μαθητές/ τριες θα είναι σε θέση να βρίσκουν και τις πηγές άλλων ποταμών από τους χάρτες και να γράψουν ένα άρθρο για αυτό.
  3. Οι μαθητές/ τριες θα συμπληρώσουν ένα φύλλο εργασίας σχετικό με την προέλευση των ονομάτων των παραποτάμων.

 

Λεξιλόγιο

  1. πηγές ποταμού
  2. παραπόταμος

 

Υλικά

 

  1. πολιτικός χάρτης Αφρικής
  2. χάρτης βροχόπτωσης Αφρικής (Ιούλιος)
  3. χάρτης βροχόπτωσης Αφρικής (Ιανουάριος)
  4. χάρτης θερμοκρασίας Αφρικής (Ιούλιος)
  5. χάρτης θερμοκρασίας Αφρικής (Ιανουάριος)
  6. γεωμορφολογικός χάρτης Αφρικής
  7. γεωμορφολογικός χάρτης Αφρικής (με τα ονόματα των κρατών)
  8. γεωμορφολογικός χάρτης Βόρειας Αμερικής
  9. γεωμορφολογικός χάρτης Νότιας Αμερικής
  10. φύλλο εργασίας «πηγές ποταμού» για κάθε μαθητή/ τρια
  11. φύλλο εργασίας «ονόματα παραποτάμων» για κάθε μαθητή/ τρια

 

Διαδικασίες

 

1η ΩΡΑ

  1. Δίνεται στους μαθητές/ τριες ο πολιτικός χάρτης της Αφρικής και ζητείται να εντοπίσουν τον ποταμό Νείλο και να δουν αν έχει παραποτάμους ή όχι.
  2. Αφού εντοπίσουν οι μαθητές/ τριες τους παραποτάμους του Νείλου, τους δίνεται ο γεωμορφολογικός χάρτης της Αφρικής για να βρουν από πού πηγάζει ο κάθε παραπόταμος, δηλαδή ο Λευκός και Γαλάζιος Νείλος.
  3. Βλέποντας το γεωμορφολογικό χάρτη, οι μαθητές/ τριες συμπληρώνουν φύλλο εργασίας «πηγές ποταμού», σχετικά με τις πηγές  του ποταμού.
  4. Αφού συμπληρώσουν το φύλλο εργασίας, ακολουθεί συζήτηση στην τάξη για τα ονόματα των παραποτάμων και συγκεκριμένα γιατί ονομάζεται έτσι ο Λευκός και Γαλάζιος Νείλος. Ο/ η εκπαιδευτικός ενθαρρύνει τα παιδιά να σκεφτούν  και να πουν τη γνώμη τους γιατί πήραν αυτά τα ονόματα οι δύο παραπόταμοι.
  5. Οι μαθητές/ τριες εκφράζουν τις απόψεις τους για τα ονόματα των παραποτάμων και ο/ η εκπαιδευτικός καταγράφει τις απαντήσεις στον πίνακα.
  6. Δίνεται φύλλο εργασίας «ονόματα παραποτάμων» και οι μαθητές/ τριες το συμπληρώνουν, βασισμένοι σε αυτά που πιστεύουν. Ο/ η εκπαιδευτικός ενθαρρύνει τις συζητήσεις βασισμένος στις εμπειρίες των παιδιών και προσπαθεί να οδηγήσει τους μαθητές να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους.
  7. Αφού συμπληρωθεί το δεύτερο φύλλο εργασίας, ο/ η εκπαιδευτικός εξηγεί γιατί πήραν αυτά τα ονόματα οι παραπόταμοι και βλέπει αν οι αρχικές ιδέες των παιδιών συγκρούονται με τις σωστές απαντήσεις ή αν επαληθεύονται.

 

2η ΩΡΑ

  1. Από τη στιγμή που έχει εντοπιστεί η θέση των παραποτάμων του Νείλου, οι μαθητές/ τριες ψάχνουν να βρουν σε τι περιοχή βρίσκονται οι παραπόταμοι, αν υπάρχει ξηρασία ή αφθονία νερού. Δίνεται ο χάρτης βροχοπτώσεων της Αφρικής (χάρτης βροχόπτωσης Ιουλίου, χάρτης βροχόπτωσης Ιανουαρίου) και ο/ η εκπαιδευτικός χωρίζει την τάξη σε δύο ομάδες. Η πρώτη ομάδα ψάχνει να βρει σε τι περιοχή βρίσκεται ο παραπόταμος Λευκός Νείλος και η δεύτερη ομάδα για το Γαλάζιο Νείλο.
  2. Αφού οι μαθητές/ τριες εντοπίσουν ότι οι παραπόταμοι βρίσκονται σε περιοχή με αρκετές βροχοπτώσεις, προσπαθούμε να εξάγουμε από τα παιδιά το συμπέρασμα ότι οι παραπόταμοι έχουν αρκετό νερό. Έτσι ακολουθεί συζήτηση στην τάξη για το γεγονός ότι οι παραπόταμοι έχουν πολύ νερό και έτσι θα έχει και ο κύριος ποταμός.
  3. Στη συνέχεια συζητείται η χρησιμότητα των παραποτάμων και συγκεκριμένα των φερτών υλών του Γαλάζιου Νείλου. Οι μαθητές/ τριες εκφράζουν τις απόψεις τους και ο/ η εκπαιδευτικός τις σημειώνει στον πίνακα και μετά από αυτή τη διαδικασία προβάλλει τις σωστές απαντήσεις.
  4. Με βάση τον γεωμορφολογικό χάρτη της Αφρικής και της Αμερικής (Βόρεια, Νότια), οι μαθητές/ τριες ψάχνουν να βρουν τις πηγές και άλλων ποταμών , όπως του Κόνγκο, του Νίγηρα, που  είναι ποτάμια της Αφρικής, καθώς και του Μισισιπή, ποταμού της Β. Αμερικής και του Αμαζονίου της Ν. Αμερικής. Ο/ η εκπαιδευτικός χωρίζει την τάξη σε δύο ομάδες. Η πρώτη ομάδα γράφει ένα άρθρο για τις πηγές των ποταμών της Αφρικής και η δεύτερη ομάδα για τις πηγές των ποταμών της Αμερικής.

 

Αξιολόγηση

 

  1. Έλεγχος αν έχουν κατανοήσει οι μαθητές/ τριες τους όρους, παραπόταμοι και πηγή ενός ποταμού.
  2. Έλεγχος της συμμετοχής των μαθητών / τριών στη δραστηριότητα.
  3. Έλεγχος της ολοκλήρωσης των άρθρων.
  4. Αξιολόγηση κατά πόσο οι μαθητές/ τριες ενδιαφέρθηκαν για τη δραστηριότητα και αν ήταν μέσα στα ενδιαφέροντά τους.

 

Πηγές

 

  1. http://en/wikipedia.org/wiki/Lake-Victoria
  2. http://en/wikipedia.org/wiki/Lake-Tana
  3. http://library.think.quest.org/6645/the-land/lake-victoria.html
  4. http://library.think.quest.org/6645/the-land/nile-river.html