Οι παγετώνες των Ιμαλαΐων είναι ανάμεσα στους ταχύτερα συρρικνούμενους παγετώνες παγκόσμια, εξαιτίας των επιπτώσεων της παγκόσμιας υπερθέρμανσης, κι αυτό θα οδηγήσει τελικά σε έλλειψη νερού για εκατομμύρια ανθρώπους οι οποίοι εξαρτώνται από μεγάλα ποτάμια που προέρχονται από παγετώνες, στην Κίνα, την Ινδία και το Νεπάλ. Πέρα από τις επικείμενες πλημμύρες που θα προκληθούν με την κατάρρευση των παγετωνικών λιμνών κάτω από τη διόγκωσή τους, το μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα θα είναι η μείωση των νερών των μεγάλων ποταμών της περιοχής, η οποία θα έχει καταστροφικές επιπτώσεις εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπων.

 

Η ΑΝΑΦΟΡΑ ΤΗΣ W.W.F.

 

Ο πλανήτης βιώνει ήδη την εμπειρία από τις κλιματολογικές αλλαγές, στην βιοποικιλότητα, τα αποθέματα πόσιμου νερού και τους πόρους για την διαβίωση των τοπικών κοινωνιών. Αξιοποιώντας τα δεδομένα από τις τάσεις αλλαγής στο κλίμα, το 2100 η μέση παγκόσμια θερμοκρασία μπορεί να ανέβει από 1.4 – 5.8 βαθμούς Κελσίου, σύμφωνα με την Τρίτη Αναφορά Εκτίμησης από τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC, 2001). Αυτή είναι μια βέβαιη καταστροφή για τα ευαίσθητα οικοσυστήματα όπως οι παγετώνες. Το 70% από τα παγκόσμια αποθέματα πόσιμου νερού βρίσκεται παγωμένο στους παγετώνες. Το λιώσιμο των παγετώνων παρεμποδίζει άλλα οικοσυστήματα ενάντια στην αστάθεια του κλίματος. Πολύ συχνά αποτελεί τη μοναδική πηγή νερού για τους ανθρώπους και την ποικιλία των μορφών ζωής στη διάρκεια των ξηρών εποχών. Το πόσιμο νερό είναι ήδη ένας περιορισμένος πόρος για το μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη και στις επόμενες τρεις δεκαετίες η αύξηση του πληθυσμού μάλλον πρόκειται να ξεπεράσει κατά πολύ την εν δυνάμει αύξηση του διαθέσιμου νερού.

Τα Ιμαλάια έχουν τη μεγαλύτερη συγκέντρωση παγετώνων μετά τα πολικά παγοκαλύμματα. Με έκταση παγετώνων που καλύπτει τα 33.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, η περιοχή ορθά αποκαλείται «Το Υδραγωγείο της Ασίας», καθώς παρέχει περίπου 8,6 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού το χρόνο. Αυτοί οι παγετώνες των Ιμαλαΐων τροφοδοτούν εφτά από τα μεγάλα ποτάμια της Ασίας: Γάγγη, Ινδό, Βραχμαπούτρα, Σαλγουίν, Μεκόνγκ, Γιάνγκτσε και Χουάν Χο. Εξασφαλίζει τα ετήσια αποθέματα πόσιμου νερού για εκατομμύρια ανθρώπους.

Η αλλαγή του κλίματος επηρέασε τρομακτικά το παγετωνικό σύστημα. Το 67% των παγετώνων υποχωρούν μ ένα ρυθμό που ξαφνιάζει στα Ιμαλάια και ο κύριος παράγοντας που προκαλεί την υποχώρηση έχει προσδιοριστεί ότι είναι η κλιματική αλλαγή. Το λιώσιμο των παγετώνων θα επηρεάσει τη ροή των νερών με δραματικά δυσμενείς επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα, στους ανθρώπους και στους πόρους ζωής, με πιθανά μακροπρόθεσμη επίπτωση στην εξασφάλιση της διατροφής στην περιοχή.

Η WWF αντιλαμβάνεται τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στους παγετώνες και την επακόλουθη επίπτωση στο νερό σαν ένα μείζον ζήτημα, όχι μόνο σαν ένα θέμα μιας χώρας αλλά επίσης και μιας ολόκληρης περιοχής που ξεπερνά τα σύνορα. Τα Γραφεία της WWF στο Νεπάλ, την Ινδία και την Κίνα, αναλαμβάνουν την πρωτοβουλία να αναπτύξουν μια συνεργασία σε ολόκληρη την περιοχή, για να εξετάσει τις επιπτώσεις στο παγετωνικό οικοσύστημα και να προτείνει μέτρα αντιμετώπισης. Αυτή η αναφορά είναι το αποτέλεσμα μιας συνεργασίας στην περιοχή ανάμεσα σε τρεις χώρες, παρέχοντας μια συνολική εικόνα των κλιματολογικών επιπτώσεων στους παγετώνες με μια επικέντρωση στις περιοχές-κλειδιά που στο μέλλον θα χρειαστούν παρέμβαση.


ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

 

Οι κλιματικές αλλαγές και οι επιπτώσεις τους στην διακύμανση των παγετώνων είναι ένα φυσικό φαινόμενο, το οποίο συμβαίνει στην ιστορία της Γης που αριθμεί πάνω από 5 δισεκατομμύρια χρόνια. Τις τελευταίες λίγες δεκαετίες, η παγκόσμια κλιματική αλλαγή είχε μια σημαντική επίπτωση στο περιβάλλον των ψηλών βουνών: χιόνια, πάγος και παγωμένο έδαφος (permafrost) είναι εξαιρετικά ευαίσθητα σε αλλαγές στις ατμοσφαιρικές συνθήκες εξαιτίας της συσχέτισής τους με τις συνθήκες τήξης. Στην πραγματικότητα, αλλαγές στην εμφάνιση του πάγου και επιπτώσεις που αντιστοιχούν στα φυσικά συστήματα των ψηλών βουνών θα μπορούσαν να είναι ανάμεσα στα πιο άμεσα ορατά σημάδια της παγκόσμιας υπερθέρμανσης. Αυτός είναι εξάλλου κι ένας από τους κυριότερους λόγους που οι παρατηρήσεις των παγετώνων χρησιμοποιούνται για την καταγραφή του κλιματικού συστήματος εδώ και πολλά χρόνια.

 
ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

 

Το περιοδικό New Scientist δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο «Πλημμυρισμένοι – Οι παγετώνες που υποχωρούν σημαίνουν την καταστροφή για τις κοινότητες των κοιλάδων», στην έκδοσή του στις 5 Ιουνίου 1999. Εκεί παρουσίασε δηλώσεις του Καθηγητή Sved Hansain, τότε Προέδρου της Διεθνούς Επιτροπής για το Χιόνι και τον Πάγο (ICSI) στην Ομάδα Εργασίας της Έρευνας για τους Παγετώνες των Ιμαλαΐων, ο οποίος δήλωσε ότι «οι περισσότεροι από τους παγετώνες της περιοχής των Ιμαλαΐων θα χαθούν μέσα σε 40 χρόνια, ως αποτέλεσμα της παγκόσμιας υπερθέρμανσης». Το άρθρο προέβλεπε επίσης ότι η ροή των νερών στα ποτάμια κατά μήκος της Νότιας Ασίας «θα μειωθεί τελικά, δημιουργώντας εκτεταμένη έλλειψη νερού».

Όσο αποκαλυπτικό κι αν ακούγεται, χρειάζεται να υπογραμμιστεί ότι οι παγετώνες πρέπει να μελετηθούν για έναν διαφορετικό αριθμό αιτιών, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι εκτιμήσεις κινδύνων, επιπτώσεις στον υδροφόρο ορίζοντα, την άνοδο του επιπέδου της θάλασσας και την ανίχνευση των κλιματικών εναλλαγών. Υπάρχουν αρκετά προβλήματα που σχετίζονται με την υποχώρηση των παγετώνων που πρέπει να γίνουν κατανοητά προκειμένου να περάσουμε στο επόμενο στάδιο, του ποσοτικού προσδιορισμού της έρευνας και του περιορισμού της καταστροφής. Σ αυτό το γενικό πλαίσιο, θα ήταν επιτακτική ανάγκη να κατανοήσουμε τη φύση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν το Νεπάλ, η Ινδία και η Κίνα.

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΚΑΙ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΡΡΙΚΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΠΑΓΕΤΩΝΩΝ


- Σύστημα διαχείρισης υδάτων

 

Περισσότερη από τη μισή ανθρωπότητα εξαρτάται από τα νερά που συγκεντρώνονται στα βουνά. Οι παγετώνες αποτελούν τη «μητέρα» πολλών ποταμών και ρυακιών με το λιώσιμό τους. Ένα σημαντικό μερίδιο της μειωμένης ροής των ποταμιών των Ιμαλαΐων στην «ξερή» περίοδο του χρόνου προέρχεται από το χιόνι και τους παγετώνες που λιώνουν στην περιοχή της οροσειράς. Οι πλεονάζουσες ποσότητες προμηθεύουν τις κοινότητες με πόσιμο νερό, νερό για άρδευση και για τη βιομηχανία αλλά και για τη διατήρηση της παρόχθιας πανίδας και χλωρίδας. Θεωρείται δεδομένο ότι η επιταχυνόμενη τήξη των παγετώνων θα προκαλέσει αύξηση στο επίπεδο ροής των ποταμών στις προσεχείς δεκαετίες, αρχικά οδηγώντας σε ψηλότερες πιθανότητες πλημμύρων και κατολισθήσεων. Αλλά μακροπρόθεσμα, καθώς ο όγκος του διαθέσιμου πάγου για λιώσιμο θα μειώνεται, αναμένεται μια μείωση στην ροή υδάτων που προέρχονται από παγετώνες (IPCC 1996, Wanchang 2000). Στον Γάγγη, η απώλεια του νερού που προέρχεται από παγετώνες θα μειώσει τη ροή ανάμεσα στους μήνες Ιούλιο και Σεπτέμβριο στα δύο τρίτα, προκαλώντας έλλειψη για 500 εκατομμύρια ανθρώπους και για το 37% της αρδευόμενης γης της Ινδίας.

Οι λίμνες, οι οποίες με τη σειρά τους θα μπορούσαν με τη βίαιη ροή τους κατά μήκος της κοιλάδας του ποταμιού να σχηματίσουν επικίνδυνα πλημμυρικά κύματα, τα GLOF κύματα, τα οποία συνίστανται σε νερό ανακατεμένο με υλικά από τη μορένα του παγετώνα και προκαλούν καταστροφή των παρόχθιων κοινοτήτων, των σταθμών υδροηλεκτρικής ενέργειας και άλλων υποδομών. Στη Νότια Ασία, ειδικά στην περιοχή των Ιμαλαΐων, έχει παρατηρηθεί ότι η συχνότητα παρουσίασης συμβάντων GLOF έχει αυξηθεί το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. Τα GLOF έχουν κοστίσει ζωές, περιουσίες και υποδομές, στην Ινδία, το Νεπάλ και την Κίνα.

Οι Πλημμύρες από Κατάρρευση Παγετωνικών Λιμνών (GLOF), αποτελούν τους κύριους φυσικούς κινδύνους στις ορεινές εκτάσεις αυτής της περιφέρειας. Το 1964, ένα GLOF στην Κίνα κατέστρεψε πολλά χιλιόμετρα εθνικού δρόμου και παρέσυρε 12 φορτηγά που μετέφεραν ξυλεία σε απόσταση 71km μακριά από το συμβάν. Μια κατάρρευση στη λίμνη Zhangzangbo το 1981, σκότωσε τέσσερις ανθρώπους και κατέστρεψε τη «Γέφυρα της Φιλίας» στα σύνορα Νεπάλ-Θιβέτ, επτά ακόμα γέφυρες στη ροή του ποταμού μέσα στο Νεπάλ, μια υδροηλεκτρική εγκατάσταση, τον εθνικό δρόμο Arniko και 51 σπίτια. Η καταστροφή αποτιμήθηκε σε $3 εκατομμύρια. Το 1985 ένα GLOF στη λίμνη Dig προκλήθηκε από μια μεγάλη χιονοστιβάδα καταστρέφοντας ένα υδροηλεκτρικό έργο, 14 γέφυρες και 30 σπίτια και αγροτικές εκτάσεις, συνολικής αξίας $4 εκατομμυρίων. Το 1998, η κατάρρευση της Λίμνης Tam (Pokhari) στο Νεπάλ, σκότωσε δύο ανθρώπους, κατέστρεψε 6 γέφυρες και παρέσυρε καλλιεργήσιμη γη, ενώ 19 ώρες αργότερα παρατηρήθηκε ανύψωση του επιπέδου των υδάτων στο φράγμα του ποταμού Koshi, κοντά στα σύνορα Ινδίας-Νεπάλ. Ο ποταμός επέστρεψε στα κανονικά του επίπεδα μόνο μετά από τρεις μέρες.
Υπάρχουν περίπου 160 παγετωνικές λίμνες στην λεκάνη απορροής του ποταμού Koshi, άλλες 230 ανιχνεύτηκαν στην αντίστοιχη λεκάνη του ποταμού Arun στο Θιβέτ, από τις οποίες οι 24 είναι εν δυνάμει επικίνδυνες. Από το 1935 μέχρι σήμερα αναφέρθηκαν περισσότερα από 16 φαινόμενα GLOF, τα οποία είτε προκλήθηκαν μέσα στο Νεπάλ είτε επεκτάθηκαν σ αυτό από το Θιβέτ.