ΛΙΘΟΣΦΑΙΡΙΚΕΣ ΠΛΑΚΕΣ

 

*    Τι είναι οι λιθοσφαιρικές πλάκες

 

Η λιθόσφαιρα (το εξωτερικό πετρώδες στρώμα της γης) δεν είναι ούτε ενιαία ούτε ακίνητη. Είναι κομματιασμένη σε μεγάλα δύσκαμπτα τμήματα, τα οποία οι γεωλόγοι ονομάζουν λιθοσφαιρικές πλάκες και σχηματίζουν ένα γιγάντιο ψηφιδωτό.

Οι μεγάλες κύριες λιθοσφαιρικές πλάκες είναι εφτά (Ευρασιατική, Βορειοαμερικανική, Νοτιοαμερικανική, Αφρικανική, Ανταρκτική, Ινδοαυστραλιανή και Ειρηνική πλάκα), ενώ οι μικρότερες δευτερεύουσες πλάκες είναι πολλές στον αριθμό (Αραβική, Νάζκα, Καραϊβικής, Φιλιππίνων, Σομαλίας, Κόκος, Ριβιέρα, Σκωτίας…). Μικρότερες πλάκες διαπιστώθηκαν στο Αιγαίο, στην Κίνα, στην Αδριατική, στην Τουρκία κλπ. Όμως, από εκπαιδευτική πλευράς δεν έχει ιδιαίτερη σημασία ο ακριβής αριθμός των μικρότερων πλακών.

Κάποιες πλάκες, όπως αυτή του Ειρηνικού, καλύπτονται σχεδόν εξ’ ολοκλήρου απ’ τον ωκεανό. Άλλες, όπως αυτή της Βόρειας Αμερικής ή η Ευρασιατική πλάκα, περιλαμβάνουν, εκτός απ’ τις ηπείρους μεγάλες, καταποντισμένες περιοχές.

 

 

 

*    Τι είδους κινήσεις κάνουν οι λιθοσφαιρικές πλάκες

 

Οι λιθοσφαιρικές πλάκες κινούνται πάρα πολύ αργά, με μέση ταχύτητα πέντε εκατοστών τον χρόνο και έτσι δεν το αντιλαμβανόμαστε.

Η κίνηση των λιθοσφαιρικών πλακών μπορεί να είναι:

α) κίνηση απόκλισης, με αποτέλεσμα τη δημιουργία φλοιού στις μεσοωκεάνιες ράχες

β) κίνηση σύγκλισης, με αποτέλεσμα την εξαφάνιση φλοιού στις μεσοωκεάνιες τάφρους ή την ορογένεση (δημιουργία βουνών)

γ) εφαπτομενική κίνηση, όταν η μία πλάκα ολισθαίνει κατά μήκος της πλευράς της άλλης

 

Είναι φανερό ότι οι κινήσεις τόσο μεγάλων τμημάτων του φλοιού προκαλούν και μεγάλες αναστατώσεις στην περιφέρεια των λιθοσφαιρικών πλακών. Γι’ αυτό οι περιοχές που βρίσκονται στα όρια των λιθοσφαιρικών πλακών είναι ασταθείς και συνήθως υποφέρουν από σεισμούς ή έχουν ηφαίστεια και θερμές πηγές. Αντίθετα, οι περιοχές που βρίσκονται στο κέντρο των λιθοσφαιρικών πλακών είναι σταθερές.